Welkom op de website van Woonsaem

Half maart trok een gemêleerd gezelschap door Den Haag om twee bijzondere woongemeenschappen te bezoeken: de Chinese woongroep Fook Sau en de Surinaams-Creoolse groep Stanfasti. De excursie werd georganiseerd door Yvonne Witter van ZorgSaamWonen en Bernard Smits van Cooplink in samenwerking met Centrum Groepswonen Den Haag.

Fook Sau: communiceren in eigen taal
Allereerst werd de groep hartelijk ontvangen bij Fook Sau. Liesbeth Janson, directeur van Centrum Groepswonen, vertelde dat Den Haag maar liefst 46 woongemeenschappen telt, waarvan een derde cultuursensitief is. Er is een tolk nodig om met de bewoners van Fook Sau in gesprek te kunnen. Omdat ze geen Nederlands spreken heeft Centrum Groepswonen een aantal workshops vertaald in het Chinees, denk aan het besturen van de gemeenschap of het vinden van nieuwe bewoners. Ook heeft Centrum Groepswonen Fook Sau een vertaalapparaat in bruikleen gegeven en een vertaalknop Mandarijn en Kantonees op de eigen website opgenomen.

Het belang van variatie in leeftijd
Ouderen vinden het fijn om met anderen te wonen die hun taal en cultuur delen, vertelt Harry Moeskops van WoonSaem, het kenniscentrum gemeenschappelijk wonen voor oudere migranten. Hij adviseert wel om aandacht te geven aan variatie in leeftijden. Dat maakt de woongemeenschap ook op de lange duur aantrekkelijk voor de 55+-ers die instappen.

Stanfasti: gezelligheid en verbinding
Vervolgens ging het gezelschap op weg naar Stanfasti, een woongemeenschap van dertig alleenstaande Surinaams-Creoolse vrouwen, waar de groep werd ontvangen met zelfgemaakte loempia’s. Bij Stanfasti draait alles om gezelligheid en verbinding. Hun wekelijkse bingo trekt niet alleen bewoners, maar ook gasten van buiten. Penningmeester Gerda de Bruin, al 23 jaar bewoner, vertelde dat de groep weinig verloop kent en iedereen het naar zijn zin heeft. Ze willen wel meer organiseren maar subsidieaanvragen worden vaak afgewezen. Dat weerhoudt de dames er niet van om met Keti Koti, Moederdag en kerst de boel op te fleuren.

Benieuwd naar het hele verhaal?

https://www.cooplink.nl/wp-content/uploads/2026/04/20260319-Excursie-Den-Haag.pdf

Wendela Gronthoud van WoonSaem schreef een boek over Indische ouderen. Op 30 januari jl. werd het eerste exemplaar overhandigd aan wethouder Alexander Scholtes.

Beschrijving

Na de Tweede Wereldoorlog kwamen naar schatting driehonderdduizend Indische Nederlanders naar Nederland.

Geboren in het voormalige Nederlands-Indië, thans Indonesië, kenden de meesten Nederland alleen uit schoolboeken – het onbekende Nederland. Ze arriveerden met schepen als de Johan van Oldenbarnevelt en de Sibajak, beladen met herinneringen aan de Japanse bezetting, de Bersiap en de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog – in Nederland destijds aangeduid als ‘politionele acties’ – en het gedwongen vertrek dat ‘repatriëring’ werd genoemd.

Velen van hen probeerden een nieuwe start te maken in het ‘licht, lucht en ruimte’ van de Westelijke Tuinsteden van Amsterdam. Is het ze gelukt? Zijn er nog sporen van hun verhalen te vinden? Werd ‘Holland’ thuis, of bleef het ‘huis’?

De auteur van Landverhuizers rond de Sloterplas – Levensreizen van Indische ouderen in Amsterdam Nieuw-West werd als enige uit het gezin in Nederland geboren. Ze groeide op met de herinneringen aan ‘daar’ – uitgesproken én onuitgesproken – en woont inmiddels meer dan twintig jaar in Amsterdam Nieuw-West. Voor deze publicatie ging zij op zoek naar de verhalen van die eerste generatie.

In deze publicatie staan de verhalen van mensen centraal. Voor wie meer wil weten over de achtergrond van de hoofdpersonen – bijvoorbeeld waarom ‘Indisch’ niet hetzelfde is als Indonesisch – is extra informatie opgenomen. Ook de recent aangenomen ‘spreidingswet’ blijkt geen nieuwe uitvinding: al in de jaren vijftig werden Indische Nederlanders verspreid over ‘contractpensions’ en ‘woonorden’, vaak zonder enig idee waar ze terecht zouden komen. Heimwee en de pijn van ontheemding zijn belangrijke thema’s, maar ook de veerkracht om opnieuw te beginnen in een onbekend land.

Lezen en bestellen

Gratis downloaden (PDF): tinyurl.com/Landverhuizers
Papieren boek bestellen: https://www.boekenbestellen.nl/boek/landverhuizers-rond-de-sloterplas/9789465333014 (U betaalt enkel de druk- en verzendkosten)

Overal ligt nog zand en zijn er wegversperringen, maar het kloeke gebouw aan de Pampuslaan maakt veel goed. In een wooncomplex met zes verdiepingen heeft woningcorporatie de Alliantie twintig woningen bestemd voor de woongemeenschap House of Harmony, een initiatief van Akwaaba Zorg.[1]

In de woongemeenschap, die naast de twintig woningen ook beschikt over een algemene ruimte, namen eind september ouderen van Afrikaanse afkomst hun intrek. Op 8 december was de feestelijke opening: de algemene ruimte barstte bijna uit haar voegen. Niet omdat die zo klein was – een oppervlakte van 70 m2 biedt voldoende mogelijkheden aan een bewonersgroep van deze omvang– maar vanwege het grote aantal belangstellenden dat op de opening afkwam. En dat waren niet alleen de bewoners.

Met House of Harmony is Amsterdam een primeur rijker: de eerste woongemeenschap voor Afrikaanse ouderen. Een bijzondere dag waar Doris Vidda en Andy Simpe, de leiding van Akwaaba Zorg, met hun team tien jaar naartoe hadden gewerkt. Hun stralende gezichten zeiden genoeg. Als de moed hen in de schoenen dreigde te zakken, konden ze altijd terugvallen op de adviezen en bemoedigende woorden van Harry Moeskops van WoonSaem.

Anne Oosterbaan, directeur van de Alliantie, trapte de bijeenkomst af: “Met House of Harmony willen we de bewoners niet alleen een huis, maar vooral een thuis bieden. Het gaat om passend wonen.” Andy Simpe vertelde dat Akwaaba Zorg er vooral wil zijn voor kwetsbare mensen die in de marge van de samenleving leven. “We zijn een community en House of Harmony is daar een voorbeeld van. Zonder de hulp van onze samenwerkingspartners was dat nooit gelukt.” Wethouder Alexander Scholtes benadrukte het belang dat ouderen met een zorgbehoefte, ook zelfstandig en goed moeten wonen. “Deze woongemeenschap is een belangrijke toevoeging aan het inclusieve woningaanbod in deze stad.” De gemeente droeg bij aan de inrichting van de algemene ruimte. Hij hoopte wel dat de algemene ruimte, die nu nog wit en kaal was, meer kleur zou krijgen. Als het aan Akwaaba Zorg ligt, zal dat zeker gebeuren. De organisatie blijft zorg en begeleiding bieden aan de bewoners. Het organiseren van activiteiten in de algemene ruimte is daarvan een onderdeel. 

Maar het welbevinden van de bewoners, een gevoel van thuis, staat op de eerste plaats. Met dank aan Fundatie Van den Santheuvel, Sobbe die bijdroeg aan de basisinrichting van een aantal woningen, is dat ook gelukt. Veel indruk maakten de woorden van bewoonster Suzy toen ze vertelde hoe blij zij en alle bewoners waren om in dit complex te mogen wonen: “Hier voelen we ons fijn en secure, veilig.” Wel hoopte ze dat snel een vuilcontainer voor de deur zou komen. Zo’n bescheiden wens moet toch vervuld kunnen worden.

 
[1] https://akwaabazorg.nl/  Zorg met een warm hart voor iedereen

Leyden Academy on Vitality & Ageing onderzocht welke kunstactiviteiten zijn ontwikkeld voor oudere migranten, hoe kunstenaars deze doelgroep bereiken en de behoeften en ervaringen van oudere deelnemers.

Onderzoek toont aan dat kunst en cultuur ouderen positieve gevoelens, verbinding en uitdaging brengt. Kunstactiviteiten stimuleren lichaam en geest. Voor oudere migranten is daarnaast vooral de verbinding met erfgoed, tradities, creatieve activiteiten en symbolen uit hun land van herkomst waardevol.

Drempels

Ouderen met een migratieachtergrond ervaren wel specifieke drempels. Deze drempels variëren van verschillende ideeën over het begrip 'kunst', tot de taalbarrière. Publiekelijk optreden is niet voor iedere oudere belangrijk en soms een drempel. Verbinding, samen zijn en creatieve expressie zijn voor velen belangrijker.  

Sleutelfiguren

Sleutelfiguren spelen een belangrijke rol om ouderen met een migratieachtergrond te betrekken bij kunstactiviteiten. Zij, vaak vrijwilligers of professionals met kennis van taal en cultuur, zijn cruciaal bij het overbruggen van de kloof tussen verschillende werelden, zoals zelforganisaties (migrantenorganisaties), kunstenaars, culturele organisaties en zorg- en welzijnsorganisaties en de oudere migranten.

Flexibel kunstbegrip

De aanbeveling van het onderzoek: een laagdrempelige, cultuursensitieve benadering is noodzakelijk en het kunstbegrip moet flexibel zijn om diverse vormen van creativiteit te omvatten en activiteiten in co-creatievorm te geven. ‘Dit vraagt van kunstenaars, fondsen en culturele organisaties dat zij open staan om te leren van zelforganisaties en sociaalcultureel werk als het gaat om het bereiken van ouderen met een migratieachtergrond en het op de juiste manier afstemmen van hun aanbod. Om de waarde van kunstinitiatieven te maximaliseren, moet er verdere inspanning worden geleverd om drempels weg te nemen en bruggen te slaan tussen verschillende artistieke en sociale professionals, oudere migranten zelf, hun bredere netwerk, gemeenschappen en disciplines.’

5 tips

1. Speel in op cultuur en erfgoed

Migranten-ouderen waarderen kunst en creativiteit om dezelfde redenen als andere ouderen: positiviteit, uitdaging en verbinding en de impact ervan op het mentale en fysieke welzijn. Maar zij hechten ook veel waarde aan cultuur en erfgoed. Speel daarop in met cultuurspecifieke en cultuursensitieve activiteiten. Denk aan verhalen, liedjes en handwerk en aan ambachten, rituelen en activiteiten die verbinding maken met het thuisland, zoals koken en eten, en aan het doorgeven van tradities aan jongere generaties.

2. Maak gebruik van plaatsen waar de doelgroep al komt

Integreer kunst en cultuur op plekken waar oudere migranten al graag komen. Het thuis en zich veilig voelen zijn voor hen belangrijke randvoorwaarden voor deelname.  

3. Bied ook nieuwe activiteiten aan

Oudere migranten hebben vaak geen idee van het kunst- en cultuuraanbod en wat mogelijk is. Wanneer ze dat zelf ervaren, kunnen ze beoordelen of ze daar talent voor hebben, het leuk vinden of nooit meer willen doen.

4. Werk samen met migranten- en welzijnsorganisaties

Voor kunstenaars kan het moeilijk zijn om deze groepen te bereiken, omdat ze niet ingebed zijn in de gemeenschap van migranten. Ook kennen zij het terrein van welzijn niet altijd, terwijl welzijnswerkers vaak een schat aan kennis hebben om mensen te werven voor activiteiten. Hetzelfde geldt voor migrantenorganisaties. Werf samen, en belangrijker nog,  ontwikkel samen met hen cultuur- en kunstactiviteiten. Co-creatie is de sleutel! 5. Leg focus op ‘doen’ Leg niet te veel de nadruk op het rationeel en cognitief onderbouwen en geven van informatie, maar eerder op doen, voordoen en meedoen. Zo kunnen mensen de waarde van kunst en creativiteit gemakkelijker zelf ervaren. Bekijk het volledige onderzoek: Kunstbeoefening onder ouderen met een migratieachtergrond.

Lees meer: https://www.beteroud.nl/tips-tools/tips/onderzoek-kunst-cultuur-oudere-migranten?utm_medium=email